బతుకు ‘బండ’ బారుతోంది

*గ్రానైట్ క్వారీల్లో నలిగిపోతున్న జీవితాలు
*అనారోగ్యంతో అర్థంతర చావులు
*వలస జీవుల వెతలు… పట్టించుకోని పాలకులు

                                (విశాలాంధ్ర-చిత్తూరు)

‘‘కొండలు పగలేసినం…
బండలనే పిండినం
మా నెత్తురు కంకరగా
ప్రాజెక్టుల కట్టినం
శ్రమ ఎవరిదిరో
సిరి ఎవరిదిరో’’…
ప్రముఖ కవి చెరబండరాజు రాసిన ఈ అక్షరాలు చిత్తూరు జిల్లాలోని గ్రానైట్ క్వారీల్లో రక్తాన్ని చెమటగా మార్చి, రాళ్లను రత్నాలుగా మారుస్తున్న వలస జీవుల బతుకులకు అక్షరాలా సరిపోతాయి. ఇక్కడ సంపద సృష్టించబడటం వెనుక వేలాది మంది కార్మికుల అస్థిపంజరాలు దాగి ఉన్నాయి. మెరిసే గ్రానైట్ పలకల వెనుక వారి కన్నీటి గాథలు కప్పబడి ఉన్నాయి.

క్వారీల నిండా కన్నీటి సంద్రం

చిత్తూరు జిల్లా పరిధిలోని చిత్తూరు గ్రామీణ, యాదమరి, గుడిపాల, పూతలపట్టు, వెదురుకుప్పం, శ్రీరంగరాజపురం, గంగాధరనెల్లూరు, కార్వేటినగరం, పాలసముద్రం, నగరి, పెనుమూరు, తవణంపల్లి, బంగారుపాళెం వంటి మండలాల్లో సుమారు 200ల వరకు గ్రానైట్ క్వారీలు విస్తరించి ఉన్నాయి. ఈ క్వారీల్లో మన రాష్ట్రానికి చెందిన వడ్డెరలతో పాటు ఒడిశా, రాజస్థాన్, గుజరాత్ వంటి ఇతర రాష్ట్రాల నుంచి పొట్ట చేతపట్టుకుని వచ్చిన వేలాది మంది వలస జీవులు రాత్రింబవళ్లు శ్రమిస్తున్నారు. కొండను పిండి చేసే క్రమంలో వారి బతుకులు పిండిపిండి అవుతున్నాయి.

అనారోగ్య కోరల్లో అర్థంతర చావులు

గ్రానైట్ క్వారీల్లో పని చేయడం అంటే మృత్యువుతో ప్రతిరోజూ పేకాట ఆడటమే. గాలిలో నిరంతరం వ్యాపించి ఉండే క్వారీ ధూళి కారణంగా కార్మికులు భయంకరమైన ‘సిలికోసిస్’ వంటి శ్వాసకోశ వ్యాధుల బారిన పడుతున్నారు. సరైన రక్షణ కవచాలు (మాస్కులు) లేకపోవడం, తాగడానికి శుద్ధమైన నీరు దొరకకపోవడం వల్ల వీరి ఊపిరితిత్తులు రాయిలా మారిపోతున్నాయి. 40 ఏళ్లు నిండకుండానే ఎంతో మంది కార్మికులు క్షయ, ఆస్తమా వంటి వ్యాధులతో అకాల మరణం చెందుతున్నారు. ఇంటి యజమాని చనిపోతే ఆ కుటుంబం వీధిన పడుతోంది. వారి చావులకు క్వారీ యజమానులు ఇచ్చే పరిహారం కేవలం వారి రక్తానికి కట్టే వెల మాత్రమే.

శ్రమ దోపిడీ.. చాలీచాలని కూలీ

క్వారీ నిర్వాహకులు మానవత్వాన్ని మరిచి కార్మికుల శ్రమను నిలువునా దోచుకుంటున్నారు. పీస్ రేట్ పేరిట పద్నాలుగు గంటల పాటు పని చేయించుకుంటూ, కనీస వేతన చట్టాలను గాలికి వదిలేస్తున్నారు. వలస కార్మికులకు స్థానికంగా ఎలాంటి గుర్తింపు కార్డులు ఉండవు. ప్రమాదం జరిగి చనిపోతే కనీసం బయటి ప్రపంచానికి తెలియకుండా శవాలను గుట్టుచప్పడు కాకుండా స్వగ్రామాలకు తరలించే నీచమైన సంస్కృతి ఇక్కడ రాజ్యమేలుతోంది. ప్రమాద భీమా అన్న మాటే ఇక్కడ వినిపించదు.

బుగ్గిపాలవుతున్న బాల్యం

వలస జీవుల పిల్లల పరిస్థితి మరీ దారుణం. తల్లిదండ్రులు క్వారీల్లో పని చేస్తుంటే, ఆ పిల్లలు ధూళి నిండిన క్వారీల చెంతనే పెరుగుతున్నారు. బడికి వెళ్లాల్సిన వయసులో బండరాళ్ల మధ్య నలిగి పోతున్నారు. అక్షరాల వాసన తెలియని వీరి బాల్యం క్వారీ మసిలోనే కరిగిపోతోంది. చిన్నారుల నవ్వులు రాళ్ల దెబ్బలకు మూగబోతున్నాయి. అంగన్‌వాడీలు లేవు, విద్యా సౌకర్యాలు లేవు. భవిష్యత్తు లేని తరంగా వీరు మిగిలిపోతున్నారు.

పట్టించుకోని పాలకులు

కార్మిక శాఖ అధికారులు ఏనాడూ ఈ క్వారీలను తనిఖీ చేసిన దాఖలాలు లేవు. కార్మిక చట్టాల అమలు అటకెక్కింది. ఓటు బ్యాంకుగా పనికిరాని వలస జీవుల గోడు పాలకులకు పట్టడం లేదు. వలస కార్మికులకు భద్రత కల్పించాలని, వారి పిల్లలకు విద్యనందించాలని, ఆరోగ్య శిబిరాలు నిర్వహించాలని కార్మిక సంఘాలు మొత్తుకుంటున్నా అటు అధికారుల్లో కానీ, ఇటు పాలకుల్లో కానీ చలనం లేదు.

హృదయం ద్రవించాల్సిందే…

బండరాళ్ల మధ్య నలిగిపోతున్న ఈ జీవితాలను చూస్తే కఠిన పాషాణాలైనా కరగాల్సిందే. యజమానుల కాసుల కక్కుర్తికి, అధికారుల నిర్లక్ష్యానికి బలైపోతున్న ఈ ‘బండ బతుకులను’ ఆదుకునే నాథుడే లేడా? మన ఇళ్లను అందంగా అలంకరించుకునే గ్రానైట్ రాయి వెనుక ఒక కార్మికుడి కన్నీరు, మరొకరి నెత్తురు ధారపోసి ఉన్నాయని మనం గుర్తించాలి. ప్రభుత్వం ఇప్పటికైనా స్పందించి ఈ వలస జీవుల బతుకుల్లో వెలుగు నింపకపోతే, ఈ క్వారీలు కేవలం రాళ్లను మాత్రమే కాదు, మానవత్వపు సమాధులను కూడా నిర్మించినట్టే అవుతుంది.